BURC-برج

تعداد مشاهدات: 
665
Mən insanlar arasında itmiş idim.Cüzamlılara bənzər insanların arasında
Üzümə baxıram. Oyulub boşalıbdır! O,məndən geçıb gedən, və itkin düşən ana kimi
O ki, özündən heç bir şey qoymadı qalsın.Yalnız mənim üzümdən suvay, və bir ac qışqırıqlı uşaqdan başqa
من در میان آدمها گم شده بودم.آدمهایی که به جذامیان می مانستند.
به چهره ام می نگرم. سوراخ و پوک و تهی شده است.به مانند آن مادری که از من عبور کرد و ناپدید شد.
وچیزی هم از خود باقی نگذاست.جز چهره ای که من دارم.و بچه ای که گرسنه جیغ میزند

 

بورج

---

هئچ بیر شخصی ماشین یا آوتوبوس تاپابیلمدیم. الیمده روزنامه، دؤرد ساعت پیادا یول گئدندن سونرا بورجون قاپی‌سینا یئتیشدیم کی، بیر تپه‌ده دوشموش ایدی. بیلمیرم بو بینا هانسی کؤهنه زامانلاردان بری قالمیش ایدی کی، دئکوراسیون و بزک-دوزک وئریلندن سونرا، اون ایل‌لیک لر بویو، بئله ایستیفاده اولونوردو. قاپینین زنگینی چالدیم، گنج بیر قادین آچیب دئدی:

-بلی؟

-سلام، باغیشلایین. سیز بیر اعلان وئرمیشدینیز، من مدرکلریمی سیزین اوچون گؤندرمیشه‌م.

- بویورون ایچرییه.

او، منی اوتاغینا آپاردی و اوتورماغا ایجازه وئریب سوروشدو:

-ایش آختاریرسینیز؟

- بلی.

-آدینیز جناب " آمان-جان میرزایی" دیر؟

-بلی.

-سندلرینیزی گؤردوم، شیمی(کیمیا) اوخویوبسونوز. بورادا ایشله‌یه بیلجه یینیزه امین سینیزمی؟ بیزیم ایشیمیز یالنیز باش چکمک‌دیر.

 -بلی ایشلیه بیلره‌م. من ایش سیزه‌م. هر ایش گؤرره‌م. نه اولور اولسون، اؤنملی دییل.

-بلی، باشا دوشوره‌م کی، چؤرک یئمک لازیم‌دیر. اگر بورادا مشغول اولسانیز، اولابیلر کی، حقوقلارینیز آیلار بویو دالییا دوشسون. آنجاق چؤریینیز باره‌ده ناراحات اولمایین. بورجون آشپازخاناسیندا یئمک همیشه آرتیق قالیر. اونو ایستیفاده ائدیب اؤز ائوینیزه ده گؤتوره بیلرسینیز. سیز راضی سینیزمی؟

-نیه گرک راضی اولمایام؟ البته کی، راضییام.

-چوخ یاخچی. لازیم‌دیر ایش قایدالارینا گؤره بیر آز توضیح وئره‌م. سیزدن اؤنجه بورادا بیر چوخلاری چالیشیبلار. اما داوام گتیره بیلمه‌دیلر. اونلار هم بیزه موشکول یاراتدیلار، هم ده اؤزلرینه. اومید ائدیره‌م سیز بو ایشین عهده‌سیندن گله سینیز. بیرینجی‌سی: بورجدا دوداقلارینیز آچیلماسین. ایکینجی‌سی: ائشیکده بورجو اونودون. اوچونجوسو: یالنیز گؤروب و ائشیتدیینیز شئیلری دوزگون شکیلده قید ائدیب چاتدیرین. دوردونجوسو: اگر بیر شئی قلمدن دوشرسه سیزین اوچون حقیقتن پیس اولور. بو شرایط لره راضی‌سینیز ‌می؟

-نیه گرک راضی اولمایام؟ البته کی، راضییام.

- چوخ یاخشی. بو گون باشلایا بیلرسینیز. یان اوتاق ایشچیلر اوچون‌دور. اؤز شئیلرینیزی اورایا قویون.

 گنج خانیم کی، هله ده آدینی سوروشماغا جسارتیم یوخ ایدی، منه ائو آلتینی، ایش اوتاغیمی، و بورجون اون مرتبه‌سینی آچیقلایا-آچیقلایا گؤستره‌ندن سونرا دئدی: عینی زاماندا سیز پئلله یولونا باخماغا دا عهدلی سینیز. اونوتمایین، یالنیز پئلله یولونا باخاندان سونرا، قاییداندا آسانسوردان ایستیفاده ائده بیلرسینیز.

بو گزمه‌ده او شئی کی، چوخ منیم دقتیمی چکدی، آغیر بیر سس‌سیزلیک ایدی کی، بورجون مرتبه‌لرینده حاکم ایدی. ائله بیل بیز ایکی نفردن باشقا اورادا هئچ کیم یوخ ایدی. نادیر حاللاردا آنلاشیلماز سسلر ائشیدیلیردی کی، ایچری یا ائشیکدن گلیب-گلمه‌لری آیدین دئییلدی. خانیم دئمیشکن، وضعیت، استراحتده همیشه بئله‌دیر.

آج ایدیم. ایکینجی مرتبه‌ده آشپاز-خانایا گئتدیم. چای-چؤرک حاضرلاییب یئدیم. سونرا یئردن ییغدیغیم جیغالا-دیب` لرینی میز اوستونه تؤکوب و بیر نئچه‌سینی چکدیم. سحر چاغی زیبیل سطیل یندن گؤتوردویوم روزنامه‌نی آچدیم و خبرلرینه بیر باخیش سالدیم. قوش و چؤل حیوانلارینین نغمه‌سی، اوزاق کندلرده‌کی اینسانلارین سسی، پنجره‌دن ائشیدیلیردی. یئمکدن سونرا گونده‌لیک خبر یازما اوچون اول مرتبه‌نین پئلله یولوندان یوخاری گئتدیم. یول، ایکینجی مرتبه‌یه بیر آز قالان، کسیلمیش ایدی. گرک کهنه ال-آیاق یئرلرینه یاپیشارکن، بیر متیر یاریم اوجاداکی سککییه، دیرماشایدیم. سون‌سوز عذاب بو ایدی  کی، من مجبور اودوم هامی مرتبه‌لره گیرمک اوچون بو دیرماشمانی تیکرار ائد‌م. آنجاق هر نه مصیبت اینن ایدی گئتدیم.

سون مرتبه‌یه گلدییم زامان بیر باخیش سالدیم دؤوره‌ده‌کی اوتاقلارا. بیر آغلایان کؤرپه اوشاغین سسی قولاغیما دیدی کی، چیغیریردی. قاپی قاباغینا گئتدیم. اوشاق نفس آلمادان ائله چیغیریردی. ائشه لندیم. قاپینی یاواشجاسینا بیر آز آچدیم. بیردن-بیره اوزوم توققوشدو ایچریدن چیخان بیر اوز-گؤزو جوزام‌لیلار کیمی اویولوب بوشالمیش قادینین اوزونه کی، توواراق منه ساری گلدی. او خورما تئل‌لی، اورتا بویلو و چوخ جیلاز ایدی. و اینینده بیر دست رنگی گئتمیش بلوز-شالواری وار ایدی. بیر سؤز دئمه‌دن مندن گئچدی. بو آندا منیم بوتون ایلیک-سومویوم دوشدو تیتره‌مه‌یه. ائله بیلدیم کی، گیردی منیم جانیما، چیخیب گئتدی. من اؤزومه گلنه جن او یوخ اولدو، و هئچ بیلمدیم کی، هارا و هایانا گئتدی. اوشاغی گؤرمک اوچون اوتاغا باخدیم، اما اورادا هئچ کیم یوخ ایدی. هئچ کیم. قاپی‌سی باغلی اولان یان اوتاق‌دان بیخچی سسی چیخدی! ائله بیل بیر شئیی کسیردیلر! باشقا بیر اؤرتولو قاپیدان خیر-خا-خیر سسی گلدی. ائله بیل بیر آدام بوغولوردو!

قورخولو چئشیدلی سسلر داها چوخ و داها یوکسک سسله‌ندی، و بیر-بیرینه قاریشدی.

شوشه دوشوب قیریلما، میزه وورولان سیم، زنجیر، سسلری! بونلارین آردیجا ایسه چئشیدلی

ائی-قوخو هاوانی بورودو. قان، چیرک، دعا، کیمیا، قوخولاری! و تر! بیر-بیرینه قاریشمیش مختلیف ترلرین قوخوسو.

 وحشته دوشموشدوم، آز قالیردی باغریم چاتلاسین. داها دوروب-دایانا بیلمدیم. آسانسورا ساری قاچدیم. اما او ایشله‌مه‌دی! دورمادیم، پئلله‌لردن ایکینجی مرتبه‌یه یئندیم. نئجه یئندییمی بیلمه‌دن. بیردن گؤردوم هر یئری توستو-دومان باسیب‌دیر. ال-آیاغیمی ایتیرر کن ایکینجی مرتبه‌ده‌کی پنجره‌دن یئره آتیلدیم. و آغریلی ازیلمیش قیچ-قولوم ایله، چوخ مصیبت له، اؤزومو بورجدان قیراغا چکدیم. آداملار دسته-دسته قالادان چیخیب قاچیردیلار. اونلار تئزلیک له دؤوره‌نی دولدوردولار. قالا، بیر قورو یونجا تایالاریندان باسیلمیش اودلو داغ کیمی، توستو-دومام ایچینده آلوولانیردی.

من اینسانلار آراسیندا ایتمیش ایدیم. جذام‌لی لارا بنزر اینسانلارین آراسیندا.

اوزومه باخیرام. اویولوب بوشالیب‌دیر! او، مندن گئچیب گئدن، و ایتکین دوشه‌ن آنا کیمی.

او کی، اؤزوندن(özündən) هئچ بیر شئی قویمادی قالسین. یالنیز منیم اوزومدن(üzümdən) سووای، و بیر آج قیشقیریق‌لی اوشاقدان باشقا.

 

 

A.Elyar

BURC

 

Heç bir şəxsi maşin ya avtobus tapabılmədım. Əlimdə ruznamə, dörd saat piyada yol gedəndən sonra burcun qapısına yetişdim ki, bir təpədə düşmüş idi. Bilmirəm bu bina hansı köhnə zamanlardan bəri qalmış idi ki, dekorasion və bəzək-düzək veriləndən sonra, onilliklər boyu, belə istifadə olunurdu. Qapının zəngini çaldım, gənc bir qadın açıb dedi:

-Bəli?
-Səlam, bağışlayın. Siz bir elan vermişdiniz, mən mədrəklərimi sizin üçün göndərmişəm.
- Buyurun içəriyə.
O, məni otağına apardı və oturmağa icazə verib soruşdu:
-İş axtarırsınız?
- Bəli.
-Adınız cənab Aman-Can Mirzəyidir?
-Bəli.
-Sənədlərinizi gördüm, şimi(kimya) oxuyubsunuz. Burada işləyə biləcəyinizə əminsinizmi? Bizim işimiz yalnız baş çəkməkdir.
 -Bəli edə bilərəm. Mən işsizəm. Hər iş görərəm. Nə olur olsun, önəmli dəyil.
-Bəli, başa düşürəm ki, çörək yemək lazımdır. Əgər burada məşğul olsanız, olabılər ki, hüquqlarınız aylar boyu dalıya düşsün. Ancaq çörəyiniz barədə narahat olmayın. Burcun aşpazxanasında yemək həmişə artıq qalır. Onu istifadə edib öz evinizə də götürə bilərsiniz. Siz razısınızmı?
-Niyə gərək razı olmayam? Əlbəttə ki, razıyam.
-Çox yaxçı. Lazımdır iş qaydalarına görə bir az tozih verəm. Sizdən öncə burada bir çoxları çalışıblar. Amma davam gətirə bilmədilər. Onlar həm bizə müşkül yaratdılar, həm də özlərinə. Ümid edirəm siz bu işin öhdəsindən gələsiniz. Birincisi: Burcda dodaqlarınız açılmasın. İkincisi: Eşikdə burcu unudun. Üçüncüsü: Yalnız görüb və eşitdiyiniz şeyləri düzgün şəkildə qeyd edib çatdırın. Dördüncüsü: Əgər bir şey qələmdən düşərsə sizin üçün həqiqətən pis olur. Bu şəraitlərə razısınızmı?
-Niyə gərək razı olmayam? Əlbəttə ki, razıyam.
- Çox yaxşı. Bu gün başlaya bilərsiniz. Yan otaq işçilər üçündür. Öz şeylərinizi oraya qoyun.
 Gənc xanım ki, hələ də adını soruşmağa cəsarətim yox idi, mənə ev altını, iş otağımı, və burcun on mərtəbəsini açıqlaya-açıqlaya göstərəndən sonra dedi: Eyni zamanda siz pellə yoluna baxmağa da öhdəlisiniz. Unutmayın, yalnız pellə yoluna baxandan sonra, qayıdanda asansordan istifadə edə bilərsiniz.

Bu gəzmədə o şey ki, çox mənim diqqətimi çəkdi, ağır bir səssizlik idi ki, bürcün mərtəbələrində hakim idi. Elə bil biz iki nəfərdən başqa orada heç kim yox idi. Nadir hallarda anlaşılmaz səslər eşidilirdi ki, içəri ya eşikdən gəlib-gəlmələri aydın deyildi. Xanım demişkən, vəziyyət, istirahətdə həmişə belədir.

Ac idim. İkinci mərtəbədə aşpaz-xanaya getdim. Çay-çörək hazırlayıb yedim. Sonra yerdən yığdığım cığala-dib` lərini miz üstünə töküb və bir neçəsini çəkdim. Səhər çağı zibil sətilindən götürdüyüm ruznaməni açdım və xəbərlərinə bir baxış saldım. Quş və çöl heyvanlarının nəğməsi, uzaq kəndlərdəki insanların səsi, pəncərədən eşidilirdi. Yeməkdən sonra gündəlik xəbər yazma üçün əvvəl mərtəbənin pellə yolundan yuxarı getdim. Yol, ikinci mərtəbəyə bir az qalan, kəsilmiş idi. Gərək köhnə əl-ayaq yerlərinə yapışar kən, bir metir yarım ucadakı səkkiyə, dırmaşaydım. Sonsuz əzab bu idi  ki, mən məcbur udum hamı mərtəbələrə girmək üçün bu dırmaşmanı tikrar edəm. Ancaq hər nə müsibət inən idi getdim.

Son mərtəbəyə gəldiyim zaman bir baxış saldım dövrədəki otaqlara. Bir ağlayan körpə uşağın səsi qulağıma dəydi ki, çığırırdı. Qapı qabağına getdim. Uşaq nəfəs almadan elə çığırırdı. Eşələndim. Qapını yavaşcasına bir az açdım. Birdən-birə üzüm toqquşdu içəridən çıxan bir üz-gözü cüzamlılar kimi oyulub boşalmış qadının üzünə ki, tovaraq mənə sarı gəldi. O xurma telli, orta boylu və çox cılaz idi. Və əynində bir dəst rəngi getmiş bluz-şalvarı var idi. Bir söz demədən məndən geçdi. Bu anda mənim bütün ilik-sümüyüm düşdü titrəməyə. Elə bildim ki, girdi mənim canıma, çıxıb getdi. Mən özümə gələnə cən o yox oldu, və heç bilmədim ki, hara və hayana getdi. Uşağı görmək üçün otağa baxdım, amma orada heç kim yox idi. Heç kim. Qapısı bağlı olan yan otaqdan bıxçı səsi çıxdı! Elə bil bir şeyi kəsirdilər! Başqa bir örtülü qapıdan xır-xa-xır səsı gəldi. Elə bil bir adam boğulurdu!

Qorxulu çeşidli səslər daha çox və daha yüksək səsləndi, və bir-birinə qarışdı.
Şüşə düşüb qırılma, mizə vurulan sim, zəncir, səsləri! Bunların ardıca isə çeşidli iy-qoxu havanı bürüdü. Qan, çirk, dua, kimya, qoxuları! Və tər! Bir-birinə qarışmış müxtəlif tərlərin qoxusu.

Vəhşətə düşmüşdüm, az qalırdı bağrım çatlasın. Daha durub-dayana bilmədim. Asansora sarı qaçdım. Amma o işləmədi! Durmadım, pellələrdən ikinci mərtəbəyə yendim. Necə yendiyimi bilmədən. Birdən gördüm hər yeri tüstü-duman basıbdır. Əl-ayağımı itirər kən ikinci mərtəbədəki pəncərədən yerə atıldım. Və ağrılı əzilmiş qıç-qolum ilə, çox müsibətlə, özümü burcdan qırağa çəkdim. Adamlar dəstə-dəstə Qaladan çıxıb qaçırdılar. Onlar tezliklə dövrəni doldurdular. Qala, bir quru yonca tayalarından basılmış odlu dağ kimi, tüstü-dumam içində alovlanırdı.

Mən insanlar arasında itmiş idim. Cüzamlılara bənzər insanların arasında.

 *

Üzümə baxıram. Oyulub boşalıbdir! O, məndən geçıb gedən, və itkin düşən ana kimi.

O ki, özündən heç bir şey qoymadı qalsın. Yalnız mənim üzümdən suvay, və bir ac qışqırıqlı uşaqdan başqa.

 

 

  

 

برج

---

ماشین سواری یا اتوبوسی گیرم نیامد. روزنامه در دست، درست بعد از چهار ساعت پیاده روی در خارج شهر، به دم در برج رسیدم که در بالای تپه ای قرار داشت. نمیدانم این بنا از کدامین عهد بوق به یادگار مانده بود که بعد از مرمت و بزه ک-دوزه ک و تزیین، دهه ها ، این چنین، بهره برداری میشد.

زنگ در را به صدا در آوردم،خانم جوانی در را باز کرد و گفت:

 « بلی؟»

 «سلام. ببخشید. شما آگهی داده بودید، مدارک ام را برایتان ارسال کرده ام.»

«بفرمایید.»

مرا به اتاق اش راه نمایی کرد، و اجازه ی نشستن داد و پرسید:

« به دنبال کار هستید؟»

« بله.»

« اسم تان جناب آمان جان میرزایی ست؟»

« بله.»

« مدارک تان را دیدم، شما شیمی خوانده اید، مطمئن هستید اینجا میتوانید کار کنید؟ کار ما فقط سرکشی ست.»

« بله میتوانم. من بیکارم. هر کاری باشد مهم نیست، انجام میدهم. »

« بله میفهمم، انسان باید نان بخورد. اگر  اینجا مشغول شوید، گاهاً ممکن است ماهها حقوق تان به عقب بیافتد. اما نگران نان تان نباشید، ما همیشه در آشپزخانه ی برج غذای اضافی داریم که اغلب بیرون میریزیم، شما میتوانید از آن استفاده کنید، حتی به خانه یتان ببرید. راضی هستید؟»

« چرا راضی نباشم. البته که هستم.»

« بسیار خوب. من مجبورم کمی مقررات کار را توضیح بدهم. قبل از شما خیلی ها اینجا کار کرده اند ولی نتوانسته اند ادامه بدهند. هم برای خودشان مشکل درست کردند و هم برای ما. امیدوارم شما از عهده کار برآیید. اول اینکه: در داخل برج نباید لب از لب باز کنید. دوم اینکه: در بیرون، برج را فراموش کنید. سوم اینکه: آنچه می بینید و می شنوید دقیق بنویسید و تحویل بدهید. چهارم اینکه: اگر چیزی از قلم بیافتد برایتان خیلی بد تمام میشود. آیا با این شرایط موافق هستید؟»

« چرا موافق نباشم؟ البته که هستم.»

« خیلی خوب.میتوانید همین امروز کارتان را شروع کنید. اتاق بغلی برای کارمندان است. وسایل خودتان را آنجا بگذارید. »

خانم جوان که هنوز جرئت پرسیدن اسم اش را نداشتم، زیر زمین و ده طبقه برج و اتاق کارم را نشانم داد و گفت:

« در ضمن شما موظف اید راه روی پله ها را نیز سرکشی کنید. تنها بعد از سرکشی به پله ها میتوانید از آسانسور استفاده کنید.»

در این گردش آنچه توجه مرا جلب کرد سکوت سنگینی بود که در طبقات حاکم بود. انگار غیر از ما دو نفر کسی آنجا نبود. به ندرت صداهای نا مفهومی به گوش میرسید که معلوم نبود از داخل اند یا از بیرون.خانم میگفت وقت استراحت است.

گرسنه ام بود، به آشپزخانه رفتم که در طبقه دوم قرار داشت. چایی و غذا آماده کرده و خوردم. بعد ته سیگارهایی را که قبلاً از روی زمین جمع کرده بودم روی میز ریختم و  چندتا را کشیدم. روزنامه ای را که صبح از سطل آشغال برداشته بودم باز کرده نگاهی به اخبارش انداختم. از لابلای پنجره ی باز اتاق نوای پرندگان و جانوران صحرایی، و از آبادیهای دور دست، صدای آدمها، بگوش میرسید.

مدتی بعد، برای اینکه گزارش روزانه را آماده کنم از پله های طبقه اول بالا رفتم. راهرو، اندکی مانده به طبقه دوم قطع میشد، باید از سکویی حدوداً به ارتفاع یک و نیم متر که جاپاهای قدیمی داشت، خود را با چنگ و دندان، بالا میکشیدم تا به طبقه دوم میرسیدم. درد تمام نشدنی این بود که برای ورد به هر طبقه ای می بایست این کار را تکرار میکردم و از سکو بالا میرفتم. به هر زحمتی بود رفتم.

وقتی به طبقه ی آخر رسیدم و نگاهی به سالون که دورتا دورش پر از اتاق بود انداختم، در درون اتاقی صدای گریه نوزادی به گوشم خورد که جیغ میکشید. خود را به پشت در اتاق رساندم و گوش دادم. بله بچه جیغ میکشید. کنجکاو، لای در را کمی باز کردم. ناگهان صورتم با صورت پوک شده ی خانمی تصادف کرد که  شباهت عجیبی به چهره جذامیان داشت. میان قد بود و خیلی لاغر. با موهای خرمایی. و بلوز و شلوار رنگ رو رفته ای پوشیده بود. بدون اینکه حرفی بزند به سرعت از کنارم رد شد. و من تمام تار و پودم به لرزه درآمد. تا بخود بیایم او ناپدید شده بود و ندانستم به کجا رفت. اتاق را دید زدم که بچه را ببینم، اما کسی آنجا نبود. هیچکس.

از اتاق بغلی که درش بسته بود، آوای اره کردن چیزی بلند شده بود. از یک اتاق دیگر نیز که در آن هم بسته بود، صدای خر-خر میامد. انگار یکی داشت خفه میشد. نواهای هراس انگیز گوناگون مدام بیشتر و بیشتر، و بلند و بلند تر میشدند و درهم می آمیختند. صداهای افتادن و شکستن بطری، سیم بر روی میز، زنجیر. در پی آنها بوهای گوناگون هوا را پر کردند. بوی خون، چرک، دعا، مواد شیمیایی. و عرق. بوی های مختلف و درهم آمیخته ی عرق تن.

وحشت برم داشته بود، داشتم زهره ترک میشدم. نمی توانستم آنجا بمانم. به طرف در آسانسور دویدم. ولی آسانسور کار نمیکرد. وانیایستادم ، از راه پله ها خود را به طبقه دوم رساندم. و ندانستم چگونه. همه جا پر از دود بود. دست و پای خود را گم کرده بودم. سراسیمه از پنجره ی طبقه دوم پایین پریدم و با پاهای دردناک و له شده خود را به زحمت از قلعه دور کردم. آدمها گروه -گروه از قلعه بیرون میدویدند. آنها در اندک مدتی اطراف را پر کردند. در حالی که قلعه در میان دود و شعله، چون کوهی از کومه های خشک یونجه در آتش ، زبانه میکشید.
من در میان آدمها گم شده بودم. آدمهایی که به جذامیان می مانستند.

*

به چهره ام می نگرم . سوراخ و پوک و تهی شده است.  به مانند آن مادری که از من عبور کرد و ناپدید شد.
و چیزی هم از خود باقی نگذاست . جز چهره ای که من دارم. و بچه ای که گرسنه جیغ میزند. 

 

انتشار از: 

         

 

نظردهی با فیسبوک: