رفتن به محتوای اصلی
یکشنبه 27 اردیبهشت 1405 - Sunday, 17 May 2026

● تریبون آزاد

تقی روزبه
ما در ایران از ۹۶ به تناوب با موج‌های خیزش های معطوف به کلیت نظام و نفی آن و اگر بشود گفت با گزاره «یک دو سه... چندخیزش‌انقلابی» مواجهیم که نهایتا رژیم را فرسوده ساخته و زمینه را برای قیام سراسری و سرنگونی نهانی فراهم می سازد که این نحوه پیشروی دلایل خود را دارد. نادیده گرفتن این واقعیت و شتاب دادن مصنوعی و لحظه ای به آن، که اساسا با سودای کسب قدرت صورت می گیرد آفت خطرناکی است که اینک با آن مواجهیم.
اصغر نصرتی (چهره)
در پی مصاحبه گلشیفه فراهانی با یکی از رسانه‌های فرانسوی و مخالفت وی با حمله نطامی امریکا به ایران، شماری در یک کنسرت هماهنگ اما پراکنده، به سرزنش/نقد کلشیفه فراهانی پرداختند. این نوشته بررسی این ماجراست.
بی‌شک جایی در دل تاریخ چنین کنُش و واکنُشی ثبت خواهد شد؛ شماری هموطن دیگر هموطن خود را به پاس مخالفت با حمله نطامی به کشورشان به "صلیب" کشیدند! وطن‌پرستی و بیگانه‌پرستی این روزها معنای دیگری یافته است. "چشم‌ها را باید شسُت، جور دیگر باید دید!" (سپهری)
سیروس ملکوتی
اظهارنظر گلشیفته فراهانی، فارغ از موافقت یا مخالفت با محتوای آن، نه واجد جایگاه تصمیم‌سازی در سیاست جهانی است و نه حتی در سطحی قرار دارد که بتواند محاسبات قدرت‌هایی چون ایالات متحده یا اسرائیل را دگرگون کند. تجربه نشان داده است که حتی مواضع رسمی سیاستمداران پارلمانی اروپا نیز تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر تصمیمات راهبردی دولت‌هایی مانند آمریکا ندارند، چه رسد به سخن یک هنرمند و یا من و تو ؟
اقبال اقبالی
برای ایجاد همبستگی ملی، نیازی به ریختن آب در شورزار جبهه‌سازی‌های تصنعی، شوراهای رهبری، رهبران تصمیم‌گیر و مهندسی قدرت از بالا نیست. کافی‌ است با سیاست آزادی شهروند، شهر و میهن آشتی کنیم. این سیاست، اگر واقعی باشد، نیروی خود را در سطح ملی خواهد یافت.
اسماعیل مرادی
جامعه هرگز بر سر منبع قدرت، حدود اختیار و مسئولیت متقابل به توافق پایدار نرسیده‌است. دولت خود را صاحب کشور می‌داند و شهروند خود را رعیت می‌بیند. مردم نیز دولت را نماینده خود تلقی نمی‌کنند و رابطه‌ای مبتنی بر بی‌اعتمادی شکل گرفته‌است.
در نبود قرارداد اجتماعی، قانون ابزار قدرت می‌شود نه ضامن حق. وفاداری به شخص جای وفاداری به نهاد را می‌گیرد. هر بحران به جای اصلاح ساختار، به تعویض چهره ختم می‌شود. این چرخه بارها تکرار شده‌است.
بهنام چنگائی
بنابرین ساختارهای شاه و شیخ بدرد ما نمی خورند، و ما نیاز به یک دگرگونی ساختار فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و مردمی نو و متکی بر اراده و اداره از پائین و شورائی داشته و داریم.
ابوالفضل محققی
نخست یک دل سیر برای ده ها هزار جوان رعنای ایرانی که چنین بی رحمانه کشتار شدند،چنین بی شرفانه با جنازه هایشان وخانواده هایشان برخورد شده ومیشود گریه کنیم .
گریه بر دردی مشترک که همدردی می آورد وحس دلجوئی ویاری را افزون می کند .قبلهایمان را بیک دیگر نزدیک تر می سازد. برنفرت مشترکمان از این جانیان می افزاید! گریه ای که اگر برخاسته از اعماق جان باشد وبند بند وجودت را تکان دهد! ناگزیرت می سازد که قبول کنی در این لحظه باید با تمام وجود قدم پیش نهی و شجاعانه اعلام کنی فارغ از هر گرایش سیاسی ،
بهروز اسدی
اتحادیه اروپا، با توجه به چارچوب‌های سخت‌گیرانه خود در مبارزه با پول‌شویی و جرائم سازمان‌یافته، نمی‌تواند و نباید این حوزه را از دایره مسئولیت حقوقی و امنیتی خود خارج بداند. چرایی ضرورت ورود فوری اتحادیه اروپا به اقدامات امنیتی، حقوقی و سیاسی دقیقاً در همین پیوندها روشن می‌شود. اگر نهادی به‌عنوان تهدید امنیتی شناسایی شود، اما شبکه‌های آن آزادانه فعالیت کنند؛ اگر دیپلمات‌های آن بدون پاسخ‌گویی از مصونیت برخوردار بمانند؛ اگر لابی‌گران آن در فضای سیاسی و رسانه‌ای اروپا فعال باشند؛ و اگر منابع مالی
مختار برازش
طی روزهای گذشته، تنی چند از دوستان ابهامات خود را درباره‌ی یکی از بندهای "دفترچه اضطرار" با من مطرح کرده‌اند که باعث شد این متن را بنویسم. دوستانی که نظراتی دارند، حتماً مطرح کنند تا بتوانیم فضای گفتگو را برقرار کنیم:
مطابق بند ۴ (صفحه ۷) از دفترچه مدیریت دوران اضطرار، آقای پهلوی سرانِ هر سه قوه مقننه (یا اصطلاحاً «نهاد خیزش ملی») و رؤسای قوای مجریه و قضائیه سامانه گذار را شخصاً انتخاب یا، در صورت نیاز، عزل خواهد کرد.
هوشنگ اسدی سوادکوهی
آنچه امروز در خیابان‌ها فریاد زده می‌شود ، حتی اگر الزاماً منطبق با تمایل شخصی شاهزاده رضا پهلوی نباشد ، بازتاب یک خواست عمیق و فراگیر در میان میلیون‌ها ایرانی است؛ خواستی که مرز داخل و خارج کشور را درنوردیده است
سعید پیوندی
پس از ماتم و سوگواری کشتار جمعی در خیابان‌ها توسط حکومت اسلامی، زمان بازخوانی سنجش‌گرانه جنبش اجتماعی دی ماه ۱۴۰۴ است.

این جنبش سراسری در مقایسه با سه کنش اعتراضی ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ دارای یک تفاوت معنادار بود که به شنیده‌شدن کم و بیش گسترده نام رضا پهلوی مربوط می‌شد. در یک کنش اعتراضی فراگیر داشتن یک لیدرشیپ و پروژه برای جایگزین کردن آن‌چه موضوع اعتراض است گام مهمی در فرا روئیدن به سطح یک جنبش اجتماعی کامل به شمار می‌رود.
تقی روزبه
در چنین وضعیت خطیری به ما اجازه می دهد که در این پیچ سرنوشت ساز و لحظات خطیر مسیرپیشروی خودرا شفاف کنیم. در یک کلام تقویت آرایش نیرو و همبستگی که برمبنای الگوی وحدت در کثرت جنبش‌ها و مشخصا در خیزش زن زندگی و آزادی به آزمون نهاده شد و صیقل دادن گفتمانی مبتنی بر درهم تنیدگی تبعیض‌های جنسی/جنستی، نابرابری ملی و عقیدتی، و ستم طبقاتی پیش‌برویم ( در فلاکت گسترده و برانگیزاننده‌خیزش کنونی به‌روشنی پتانسیل نهفته در آن با ابعادفراگیرش به میان آمده است.
گفتگوی روز
انقلاب چیست؟
آیا هر اعتراض خیابانی انقلاب است؟
آیا هر جنبشی می‌تواند نظام سیاسی را تغییر دهد؟
در این پادکست می‌پرسیم:
جنبش صنفی دقیقاً چیست؟
جنبش سیاسی چه زمانی از مطالبه عبور می‌کند؟
و یک جامعه از کجا وارد «وضعیت انقلابی» می‌شود؟
فرامرز حیدریان
برای چیرگی بر خطایی که ریشه‌ای کهن دارد، صرف سنجشگری حکومت فقاهتی یا خلع و عزل زمامداران الهی به تنهایی کفایت نمیکند. مسئله بنیانی تر از آن است که ساده در نظر گرفته شود. در نخستین گامهای فروپاشی سیستم گیوتین اقلویی حکومتگران فقاهتی باید به ابطال و منسوخ‌ کردن اسلامیّت به ‌مثابه یک کلّ ایدئولوژیک و نیز نابودی تمام‌ عیار شیعه‌گری کینه‌توز همّت گماشت و با دلاوری و مسئولیّت تام، واقعیّت ‌پذیر شدن این تصمیم را در جامعهٔ ایرانیان قطعی کرد.
فرخنده آشنا
مدتی است که علیرضا عسگری (آذر مزدک، کاوه) به دنبال ابهامات پیرامون رفتارهایش در میان فعالان سیاسی و کارگری مطرح شده و اکنون برجسته‌تر از گذشته و با شدت بیشتری مورد بحث قرار گرفته است. تعدادی از فعالان، به‌جای پاسخ به ابهامات و سؤالات پیرامون انگیزه‌های اصلی فعالیت‌های او، تلاش دارند با اتهام‌زنی و بسیج نیرو، به نوعی مظلوم‌نمایی سیاسی پیشه کنند.
محسن کردی
هوشنگ اسدی را کاملا درک می کنم. من هم زمانی نه از پرچم که از ایستادن در کنار آن مردمان که به لحاظ سیاسی هم نظر من بودند تنم مقداری کهیر میزد اما تحمل میکردم. من هم یک اعترافی بکنم که همصحبتی و همنشینی با بچه های چپ و جمهوریخواه که اهل کتاب و سواد بودند را با آن هم کیشان ام 30 سال قبل ترجیح میدادم و با جمهوریخواهان نشست و برخاست بیشتری داشتم. همه تلاشم هم این بود که این منطق را جا بیاندازم که در آینده زور مان به این قشر که با احساس شان سیاست میورزند نمیرسد اما بیایید راه را درست کنیم.
ابوالفضل محققی
دانم همه ما سخت غمگین ،دردمند ،برافروخته،بغض کرده وخشمگین از جنایتی هستیم که جمهوری اسلامی انجام داده ومیدهد. کشتار بی رحمانه دهها هزارشهروند ایرانی جنایتی که در خارج از کشور یک بار دیگر هزاران هزار ایرانی را در سرتاسر جهان بخیابان کشاند .تا ابعاد این جنایت وستمی که این حکومت در حق مردم کرده و می کند رافریاد بکشند ،افشا کنند !خواهان حمایت جهانی وسرنگونی این حکومت گردند .
اسماعیل مرادی
این مقاله به یک پرسش تکرارشونده و حل‌نشده در سیاست ایران می‌پردازد. چرا در بزنگاه‌های تاریخی، جامعه به سمت رهبری می‌رود که نه سابقه مبارزاتی مشخص دارد، نه برنامه روشن و نه کارنامه قابل دفاع. این پرسش صرفا سیاسی نیست. ریشه آن در روان‌شناسی اجتماعی جامعه و منطق حرکت جمعی قرار دارد. بدون درک این منطق، هر نیروی سیاسی و مبارز در معرض تکرار شکست قرار می‌گیرد.
ایرج اروجی
بیانیهٔ اخیر میرحسین موسوی در واکنش مستقیم به کشتار گسترده و فاجعه‌بارِ هجدهم و نوزدهم دی نوشته شده است؛ واقعه‌ای که او آن را جنایتی بی‌سابقه و زخمی ماندگار بر حافظهٔ تاریخی ملت ایران می‌داند. در این معنا، متن پیش از هر چیز بیانیه‌ای سوگوارانه و اخلاقی است؛ فریادی برخاسته از خون، عزاداری و خشم انباشتهٔ جامعه.
اما این بیانیه عامدانه در سطح محکومیت و سوگواری متوقف نمی‌ماند. موسوی می‌کوشد این فاجعه را از یک رخداد هولناک به نقطهٔ گسست سیاسی و تاریخی ارتقا دهد؛ لحظه‌ای که به‌زعم او، دیگر نه امکان باز
هوشنگ اسدی سوادکوهی
من هم به این نتیجه رسیدم که شاید زمانی، وقتی فکر می‌کردم یک پرچم «گروگان یک گروه سیاسی خاص» در خیابان شده است، ناخواسته خودم هم در این گروگان‌گیری سهم داشته‌ام؛ چون به‌جای تلاش برای فهم ریشه اختلاف‌ها، صرفاً فاصله گرفته بودم
گفتگوی روز
این مقاله (برگرفته از پادکست «روسیه/شوروی و سقوط شاه») به بررسی یکی از بحث‌برانگیزترین فرضیه‌ها درباره انقلاب ۱۳۵۷ می‌پردازد: آیا اتحاد جماهیر شوروی نقشی تعیین‌کننده در سرنگونی نظام پادشاهی داشت؟ نویسندگان با مرور پیشینه تاریخی نفوذ شوروی در ایران – از جنبش جنگل و جمهوری گیلان تا فرقه دموکرات آذربایجان، جمهوری مهاباد و نقش حزب توده – نشان می‌دهند که کرملین در پی گسترش نفوذ سیاسی و ایدئولوژیک خود بوده و از گروه‌های مخالف شاه، مستقیم و غیرمستقیم، حمایت‌هایی کرده است.
نوشته اي از يك كامنت كذار واقع بين و منصف به نام خسرو در نقد نظرات انتقادي دار كاظم علمداري درمورد مسببين كشتار مردم از سوي جمهوري اسلامي است. اين نوشته عينا در مورد ديكراني مثل شهريار آهي، احمد بور مندي و يا كساني مثل خانم پرستو فروهر و مشابهين اش صادق است.
محسن کردی
متهم کردن رهبر اپوزیسیون به دامن زدن به کشتار، در واقع دادن این پیام خطرناک به دیکتاتورهاست که: «هرچه بیشتر بکشید، مخالفان شما مقصرتر جلوه خواهند کرد.»
بهرام فرخی
جایران، در این ۴۷ سال، فقط زیر سلطه‌ی یک رژیم تمامیت‌خواه فرسوده نشده است،

ایران زیر فشار یک فرهنگ سیاسی معیوب تحلیل رفته است.
نور پهلوی
سال‌ها گمان می‌کردم این رویاها هرگز تحقق نخواهند یافت. تجربه به انسان می‌آموزد که در دنیایی که قدرت بدون محدودیت دنبال می‌شود، شرافت اغلب به عنوان باری سنگین تلقی می‌شود و من به این شک افتاده بودم که صداقت بتواند پیروز شود.
آنچه که بتمامی چهره جنایتکار رژیم جمهوری اسلامی را به روشنی تمام بنمایش نهاد قتل عام متجاوز از پنجاه هزارانسان از زیبا ترین فرزندان این آب خاک بود . آنچه که امروز جهان را ودولت ها را در برابر یک انتخاب در جهت محکومیت رژیم وخواهان بر کناری آن قرار داده کشتار وحشیانه رژیم در چهل وهشت ساعت بود.
فرامرز حیدریان
اسلامیّت شمشیر به دست و خونریز هرگز انتخاب مردم ایران نبود و نیست و نخواهد بود.
البرز سلیمی
امروز، سکوت و تردید در برابر این جنایت‌ها نه فقط خیانت به تاریخ، که همدستی با قاتلان مردم ایران است. جهان باید ببیند و بشنود: سپاه پاسداران و شبکه عنکبوتی مجتبی خامنه‌ای، چهره‌ی واقعی خود را با خون، ترس و غارت مردم ایران نقاشی کرده‌اند.
محسن کردی
پتریک بت دیوید یکی از چهره های جنجالی ایرانی- آمریکایی که مصاحبه هایی با دونالد ترامپ و شاهزاده و بسیاری شخصیت های مشهور دیگر داشته است. اخیرا که دیدم برای شاهزاده شمشیر را از رو بسته است تصمیم گرفتم بیشتر در نظریاتش دقیق شوم و چند مصاحبه دیگر او را نیز تماشا کردم. بنظرم رسید او نیز مانند شهرام همایون درس سیاست یا حقوق سیاسی که لازمه قرار گرفتن در چنین جایگاهی است نخوانده و کتاب هم نخوانده است و اطلاعات تاریخی ندارد و بیشتر آنچه میداند را از اخبار رسانه ها و مصاحبه ها بصورت پامنبری آموخته است.
ژاله توکلی
Reza Pahlavi is the leader we need
ثریا ندیم پور
وظیفه‌ی ما ایرانیان وطن‌دوست و انسان‌گرا در خارج از کشور، بازتاب‌دادن صدای مردم داخل ایران است؛ صدای هزاران جوانی که سرمایه‌ی حقیقی این سرزمین‌اند، جوانانی که امید و تکیه‌گاه خانواده‌های خود بودند و امروز یا جان باخته‌اند، یا آینده‌ اشان به‌ زور سرکوب از آنان ربوده شده است.