سه‌شنبه 26 آبان 1405 - Tuesday, 17 November 2026

پاریس در آتش

پاریس در آتش


هر زمان که پاریس دچار خشونت و آشوب می شود  .من بیاد کلیسای  نتردام  می افتم  با آن معماری متفاوت! سنگ‌های تیز کمتر تراش خورده که گوئی نه معبدی برای عبادت، بل باروئی برای مبارزه با آسمان ساخته شده، ساختمانی که گوئی هنوز کامل نیست وحضور شیطان، فرشته، خدا وانسان سرکش را در آن حس می کنی. پاریس، گوئی درون تمامی زیبائی‌های خود روحی
عاصی و سرکش را نهفته دارد. 
ستون‌های عظیم قد بر افراشته در شهر. طاق نصرت‌ها. آرامگاه‌ها، از دیوار کمونار‌ها تا پانتئون، همه همه به یادت می آورند  که این جا پاریس است، ساخته شده از خون و شراب از ساقه‌های گل وتیغه گیوتین؛ از استبداد ومبارزه بی امان برای آزادی؛ از یاد بود باستیل تا طاق نصرت اتووال با کافه‌های همیشه مملو از جمعیت در حال گفتگو و نوشانوش. بازارهای میوه و گل با آن سر وصدا و نژاد‌های مختلف. من در هیچ کجا چنین ترکیب وسیع نژادی را ندیدم. حضور گسترده الجزایری ها که بی اختیار ترا بیاد آن مبارزه خشن، کشتارها وآوارگی می اندازد. افریقائی‌ها از گارگران ساده تا امه سزرکه زیبا ترین شعر های خود را در پاریس سرود. 
در این سرزمین، در این شهر، همه حضور دارند؛ ازاشراف سرمایه دار شده تا تهید‌ستان، از آنارشیست های چپ  تا راست  های افراطی، از کمونیست تا ناسیونالیست.تا بنیاد گرای اسلامی .
این پاریس است خاست‌گاه نخستین انقلاب که آزادی را بشارت می‌داد. شهر نخستین سنگر‌های خیابانی، نطق‌های آتشین. دیواری که کمو نارها در پای آن ایستادند و در برابر گلوله سینه گشودند تا از آزادی دفاع کنند. «این جا معبدی است بدون محراب؛ بدون نیلوفرهای آبی بدون پنجره های آبی کلیسا! معبدی که وقتی مردم از آن سخن می گویند، آن را دیوار می نامند !»(ژول ژوی)
پاریس این شهر همیشه بیدار با کوچه‌های سنگفرش وهزاران کافه که به نوعی رهائی فرانسوی را از چهار دیواری خانه در آن‌ها می بینی. کافه‌هائی که عمر بعضی از آن‌ها تن به قرن‌ها می‌زند. کافه‌هائی که روح اصلی فرانسه در آن‌ها می شود دید. (دولت مردم) نخستین بیانیه های اعتراضی. هنری واجتماعی و حقوق بشری از همین کافه‌ها نشات گرفته اند؛ از کافه" پروکوب " که قرن‌ها شاهد فراز وفرود پاریس بوده! سارتر، از مکتب آزادی انسان در همین کافه‌ها سخن گفته است. شاید که نخستین ایده‌های تابلوی «وحشت جنگ» پیکا‌سو که وحشت حاصل ازوحشت و ویرانی جنگ و بعد از جنگ جهانی دوم بود، در همین کافه‌ها بسته شده است. 
پناه گاهی برای رفع خستگی روزانه برای حس زیبای حضور در جمع برای هر قشر وطبقه. هر کسی پاتوق وکافه خود را دارد. هنوز بسیاری از این کافه‌ها، مبارزين جنبش مقاومت فرانسه عليه فاشيسم وقرار‌های آنان را بیاد دارند. در این کافه‌ها بهتر از هر جا می توان نبض وروح جامعه راحس کرد. چرا که کامو در آن‌ها نشسته و از بیگانگی، حاکمیت پول وبی‌عدالتی سخن گفته است؛ از جهانی که اگر عدالت وقانون نباشد و انسان هیچ نوری نبیند با همه بیگانه خواهد شد!از زمانی که قدرتمندان مالی وخود کامگان بی عدالتی را مجاز می کنند. 
"زمانی که قلب آدم ها سخت می شود وآسوده از میان ناله ها عبور می کند. چرا که سودجویان عرصه را بر همه تنگ کرده اند! ... هوا انباشته از وحشت می شود ."( کامو) او می داند که در چنین فضائی مذهب قد علم می‌کند؛ زاده شدگان در فقر، بزرگ شدگان در نا برابری، تحقیر و نا امیدی را گرد می‌آورد و در خدمت خود می گیرد وعصیانی الهی را به آنان تکلیف می کند که پاداش آن بهشت خدا خواهد بود . عصیان گرانی این‌چنين از هیچ جنایتی سر باز نخواهند زد. "زمانی که حس اعتماد انسان‌ها از بین می رود وعشق و امیدی برای آینده باقی نمی ماند، طاعون بر جهان نازل می شود." طاعون کامو 
.
این روزها باز پاریس در آتش می سوزد . گاه شعله‌ای از گوشه‌ای برمی‌خیزد. گاه خیابانی در خشم فرو می‌رود. گاه ویترین مغازه‌ای فرو می‌شکند. گاه جوانانی خشمگین در میدان‌ها فریاد می‌کشند. پرچم‌ها بالا می‌روند، مشت‌ها گره می‌شوند و دود بر فراز بام‌های شهری می‌چرخد که روزگاری آن را شهر نور نامیده بودند
باز طاعون در شهر می گردد. گاه در جامه بنیادگرایی مذهبی، گاه در سیمای تعصب سیاسی، در سیمای چپ رادیکال و راست  نژاد پرست در لباس خشمی کور که مرز میان اعتراض و ویرانگری را از یاد برده است ، ‌
بار دیگر پاریس صحنه خشم، درگیری و ویرانی شده است. گروهی به نام عدالت، گروهی به نام آزادی، گروهی به نام مردم و گروهی به نام مذهب سخن می‌گویند؛ اما آنچه در عمل دیده می‌شود، شکسته شدن ویترین‌ها، سوختن اموال عمومی، هجوم به مغازه‌ها و گسترش نفرت است. گویی همه می‌خواهند سخن بگویند، بی‌آنکه کسی حاضر باشد دیگری را بشنود.من نمی‌دانم پشت تمامی این آتش‌ها چه کسانی ایستاده‌اند. حقیقت را باید تاریخ روشن کند. اما یک چیز را می‌دانم؛ هر جا عقل عقب می‌نشیند و نفرت به میدان می‌آید، چهره‌های آشنای افراط‌گرایی نیز از راه می‌رسند.به نام ایدئولوژی، نژاد، ملت یا انقلاب، جوامع را به سوی شکاف و دشمنی بیشتر هل می‌دهند.
سال‌ها پیش کامو هشدار داده بود که طاعون فقط یک بیماری نیست؛ وضعیتی است که انسان را از انسان جدا می‌کند.
امروز بیش از هر زمان دیگر نگران همین روح زخمی هستم.
نگران جان ها ،نگران دمکراسی  که در میان شعله‌ها و فریادها، در میان صف‌آرایی افراطیون از هر سو، در میان آنان که آزادی را به نام مذهب محدود می‌کنند و آنان که به نام سیاست نفرت می‌پراکنند، هستم .
گاه این پرسش در ذهنم زبانه می‌کشد: چه بر سر رویای دیرین انسان آمده است؟ همان رؤیایی که بر دیوارهای پاریس نوشت «آزادی، برابری، برادری"
در برابر دیوار آبی‌رنگی که بر آن به صدها زبان نوشته‌اند: «دوستت دارم می ایستم .
به این جمله خیره می‌شوم
در روزگاری که جهان از خشم لبریز شده، شاید بزرگ‌ترین عصیان، هنوز دوست داشتن باشد
شاید نجات جهان نه در فریادهای بلند، که در همین چند کلمه ساده نهفته باشد
دوستت دارم
دوستت دارم ای انسان
دوستت دارم ای کودک آواره
دوستت دارم ای معلم بی‌پناه
دوستت دارم ای قربانی جنگ، تعصب و نفرت
و دوستت دارم ای پاریس؛ شهری که بارها گریسته، بارها سوخته، بارها زخمی شده، اما هنوز پس از هر باران، رنگین‌کمان خود را بر فراز آسمان می‌گشاید .
شاید همین امید کوچک  ،همین رنگین کمان است که جهان را همچنان زنده نگه داشته است.    ابوالفضل محققی 

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمی‌کند.

کیانوش توکلی

تصویر

تصویر

تصویر