۱۰ اکتبر؛ روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام
۱۰ اکتبر، روز شمارش مردگان نیست؛
روز ایستادن برای زندگان است.
روزی برای ایستادن در برابر مجازاتی که در آن، دولت به خود حق میدهد جان انسان را بگیرد و مرگ را به نام قانون اجرا کند.
ما با اصل مجازات اعدام مخالفیم؛
چه برای مخالف سیاسی،
چه برای معترض،
چه برای متهم امنیتی،
و چه برای متهم به جرایم عادی.
اما در ایران، هنگامی که اعدام در پروندههای سیاسی و امنیتی، پس از دادرسیهای ناعادلانه، شکنجه و اعترافات اجباری به کار گرفته میشود، مسئله ابعاد دیگری پیدا میکند:
مرگ دیگر فقط یک مجازات نیست؛
میتواند به زبان قدرت و ابزار ارعاب تبدیل شود.
در سال ۲۰۲۵، بنا بر گزارش عفو بینالملل، دستکم ۲۱۵۹ نفر در ایران اعدام شدند؛ بالاترین رقم ثبتشده این سازمان در ایران از سال ۱۹۸۱. عفو بینالملل همچنین از استفاده گسترده از مجازات اعدام در چارچوب سرکوب سیاسی و در پروندههای مرتبط با اعتراض و مخالفت سیاسی گزارش داده است.
این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یافته است.
عفو بینالملل در مه ۲۰۲۶ اعلام کرد که از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، دستکم ۳۶ نفر پس از محکومیت در پروندههایی با اتهامات دارای انگیزه سیاسی و پس از محاکمههایی که این سازمان آنها را بهشدت ناعادلانه توصیف کرده، اعدام شدهاند. همچنین دستکم ۷۸ معترض، مخالف و دیگر افرادی که دارای ارتباط واقعی یا ادعایی با گروههای ممنوعه بودهاند، در معرض اجرای حکم اعدام قرار داشتهاند؛ از جمله ۴۱ نفر که در ارتباط با اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ بازداشت شدهاند.
این اعداد فقط عدد نیستند.
هر عدد، یک انسان است.
یک نام است.
یک زندگی است.
یک خانواده است.
پشت هر حکم اعدام، خانوادهای ایستاده است؛
مادری که چشمانتظار میماند،
پدری که فرزندش را از دست میدهد،
کودکی که با جای خالی پدر یا مادرش بزرگ میشود،
و نزدیکانی که ممکن است سالها با آثار این فقدان زندگی کنند.
اعدام برگشتپذیر نیست.
اگر انسانی در یک دادرسی ناعادلانه محکوم شود،
اگر اعترافی زیر شکنجه گرفته شده باشد،
اگر وکیل امکان دسترسی مؤثر به پرونده و دفاع از متهم را نداشته باشد،
اگر اتهامهای سیاسی و امنیتی مبهم و قابل تفسیر باشند،
اجرای حکم مرگ میتواند به گرفتن جان انسانی بینجامد که حتی فرصت یک دادرسی عادلانه را نداشته است.
و هیچ اشتباهی در حکم اعدام قابل جبران نیست.
سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل نیز در سال ۲۰۲۶ درباره پروندههایی در ایران که با ادعاهای شکنجه، بازداشت خودسرانه و نقض تضمینهای دادرسی عادلانه همراه بوده و افراد را در معرض اجرای حکم اعدام قرار دادهاند، ابراز نگرانی کردهاند.
اما مسئله فقط فرد محکوم نیست.
وقتی دولت، کشتن انسان را به عنوان مجازات قانونی به رسمیت میشناسد، خشونت به بخشی از سازوکار رسمی قدرت تبدیل میشود.
و وقتی اعدام به ابزاری برای خاموش کردن اعتراض و مخالفت سیاسی بدل شود، پیام آن روشن است:
برای حفظ قدرت، حتی جان انسان نیز میتواند قربانی شود.
اما هیچ خواست انسانی را نمیتوان اعدام کرد.
میتوان انسانی را کشت؛
اما نمیتوان آزادیخواهی را کشت.
میتوان صدایی را خاموش کرد؛
اما نمیتوان حقیقت را به دار کشید.
میتوان نامی را از میان زندگان حذف کرد؛
اما نمیتوان خاطره و دادخواهی را از میان برد.
ما خواهان توقف فوری اعدامها هستیم.
ما خواهان لغو مجازات اعدام هستیم.
ما خواهان دادرسی عادلانه و دسترسی واقعی و مؤثر به وکیل هستیم.
ما خواهان پایان شکنجه و اعترافات اجباری هستیم.
ما خواهان پایان استفاده از مجازات مرگ برای سرکوب اعتراض و مخالفت سیاسی هستیم.
۱۰ اکتبر، روز گفتن یک «نه» روشن به مرگ دولتی است:
نه به اعدام.
نه به شکنجه.
نه به اعتراف اجباری.
نه به سرکوب اعتراض.
آری به زندگی.
آری به آزادی.
آری به عدالت.
آری به کرامت انسانی.
برای آنکه هیچ مادری پشت در زندان منتظر شنیدن خبر اعدام فرزندش نباشد.
برای آنکه هیچ کودکی با جای خالی پدر یا مادرش بزرگ نشود.
برای آنکه اعتراض، جرم نباشد؛
عقیده، جرم نباشد؛
بیان، جرم نباشد؛
و زندگی، گروگان قدرت نباشد.
ایرانِ بدون اعدام،
ایرانِ بدون شکنجه،
ایرانِ بدون زندانی سیاسی،
و ایرانِ برخوردار از عدالت، آزادی و کرامت انسانی،
مطالبهای برای آینده است.
به امید جهانی بدون اعدام.
با هم علیه اعدام.
نابود باد اعدام.
#۱۰_اکتبر
#روز_جهانی_مبارزه_با_مجازات_اعدام
#نه_به_اعدام
#لغو_مجازات_اعدام
#نه_به_شکنجه
#نه_به_اعتراف_اجباری
#حقوق_بشر
#حق_زندگی
#عدالت
#آزادی
#کرامت_انسانی
محمود معمار نژاد
دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمیکند.