مسعود آذر
این روزها بازار مناظره و گفتگوهای اینترنتی در ایران داغ است. حرفهایی که تا همین چند سال پیش تنها در پستوها گفته میشد، اکنون در برخی وبسایتهای خبری و برنامههای گفتوگو محور بصورت علنی در معرض دید هزاران مخاطب قرار میگیرد؛ برنامههایی که گاه چنان از خطوط قرمز رسانههای رسمی در ایران عبور میکنند که تصور میشود در خارج از ایران ضبط و منتشر شدهاند.
طرح موضوعاتی که زمانی خط قرمز بهشمار میرفت و امروز از سوی برخی کارشناسان و تحلیلگران مطرح میشود، این پرسشها را پیش کشیده که چه رخ داده که عبور از این خطوط و از جمله حتی نقد مستقیم رهبر جمهوری اسلامی ممکن شده است؟ آیا در سیاستهای رسانهای جمهوری اسلامی تغییری ایجاد شده است؟ نقش افکار عمومی و شبکههای اجتماعی در این تغییر چیست؟ و آیا این روند پایدار خواهد بود یا موقتی و کنترلشده است؟
این فضا البته بدون هزینه نیست. برنامه «دیالوگ ایران» در یوتیوب که در ایران کماکان فیلتر است، پس از انتشار گفتوگویی درباره جنگ ۱۲ روزه تعطیل و مدیر برنامه و یکی از مهمانان، نوید کلهرودی، بازداشت شد.
آقای کلهرودی در برنامه دیالوگ ایران گفته بود که «حکومت ایران پشتوانه مردمی ندارد و فروپاشی حکومت در ذهن مردم صورت گرفته» و مهمترین دلیل حمله اسرائیل به ایران همین بوده است.
او با مثالی از شوروی سابق گفته بود که حکومت شوروی در «جنگ یخچال و تلویزیون» به یخچالهای خالی باخت چرا که برخلاف تبلیغات تلویزیونی که حکومت ادعا میکرد قدرتمند است و موشک و ... دارد، یخچال مردم خالی بود و مردم ایران نیز به چنین سرنوشتی مبتلا شدهاند.
حرفهای این کارشناس چند روز پس از پایان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در زمانی منتشر شد که حکومت ایران از رسانههای رسمی پیام اقتدار و پیروزی به مردم میداد.
در نمونهای دیگر، حاتم قادری گفت که پس از گفتوگو با کانال یوتیوبی «استودیو پات» به وزارت اطلاعات احضار شد. او گفت که «چند ساعت بازجویی شده است» و به او گفتهاند دیدگاههایش «انسجام ملی را از بین میبرد».
حسین رزاق، مدیر استودیو پات، نیز به بیبیسی فارسی گفت که چند بار احضار شده و «نیروهای امنیتی خواستهاند گفتوگوها پیش از انتشار به آنها ارائه شود»؛ درخواستی که به گفته او «از سوی استودیو پات پذیرفته نشده است.»
با وجود محدودیتها، همچنان کانالهای جدیدی برای گفتوگو راه اندازی میشوند، هرچند در بسیاری موارد اطلاعات دقیق و شفافی از گردانندگان و منابع مالی آنها اعلام نمیشود. این رسانهها در کنار وبسایتهای خبری هر هفته به طور متوسط دو تا سه مناظره در پلتفورمهای مختلف منتشر میکنند که بعضی از آنها در شبکههای اجتماعی بازتاب زیادی پیدا میکنند.
دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمیکند.
توجه داشته باشید کامنتهایی که مربوط به موضوع مطلب نباشند، منتشر نخواهند شد!