افسانە منافع ملی

 لاوروف، وزیر امور خارجە روسیە، در سخنانی راجع بە نشست میان روسیە و آمریکا در عربستان سعودی گفت کە در جریان نشست ریاض مارکو روبیو وزیر امور خارجە آمریکا تاکید کردە هر کشور در روابط بین‌المللی باید بر اساس منافع ملی خود عمل کند. لاوروف تکرار کرد روسیە هم همین دیدگاە را دنبال می‌کند. هرچند او تاکید می‌کند کە هر چند منافع ملی وجود دارد اما آنگاە کە اختلاف پیش می‌آید نباید گذاشت کە این اختلافات بخودی خود رشد کنند. چنانکە واضح است در این گفتەها اصل، منافع ملی است. یعنی اینکە نقطە شروع برای سیاست‌گذاری عبارت است از منافع یک کشور خاص در همە زمینەهای ژئوپولیتیکی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیرە. اما آنگاە هم کە اختلافات پیش آمد نباید بخودی خود اجازە داد رشد کنند. در این حالت دو کشور خاص با هم می‌نشینند و در تلاش برای حل اختلاف گفتگو می‌کنند. بە زبانی دیگر در بهترین حالت بە یک تفاهم می‌رسند کە در آن هر کشوری توانستە حداقل نیمی از منافع ملی خود را تامین کند. اما آنچە چالش چنین نگاهی‌ست عدم توجە آن بە تفاوت ماهوی کشورهای دارای منافع ملی است. در این نگاە کە بر اساس منافع واحدهای کشوری، بخوان 'دولت ـ ملت' تدوین شدە است، هیچ بحثی در مورد ماهیت همین واحدها صورت نمی‌پذیرد. بعنوان مثال اینکە یک دولت ملی با گرایش راست افراطی و غیر دمکراتیک نمی‌تواند با کشوری دیگر کە دارای هویتی دمکراتیک است بە آن اندازە همسویی منافع ملی داشتە باشند کە دو کشور دمکراتیک می‌توانند داشتە باشند. ضمنا در جهان کنونی ما، بسیاری از واحدهای ملی هستند کە در همان مختصات قبلی خود منافع ملی خود را تعریف نمی‌کنند. بعنوان مثال اتحادیە اروپا، کە در آن منافع ملی کشورهای عضو در سطح یک ارگان فراملی هم تعیین و تعریف می‌شود. پس در جهان ما گرایشی بە سمت تعریف منافع ملی از طریق همگرایی وجود دارد. بنابراین امر منافع ملی آنگونە کە لاوروف و روبیو بر آن تائید و تاکید می‌کنند، وجود ندارد. باید گفت تاکید ویژە و مجدد دو کشور روسیە و آمریکا بر اولویت منافع ملی، در شرایطی کە جهان ما بیش از پیش در هم تنیدە شدە تصور خطرناکی است و بیشتر منجر بە تقویت گرایش ناسیونالیستی با مختصات تجاوزکارانە می‌شود. ضمنان باید پرسید بسیار خوب آقایان لاوروف و روبیو! در تعریفی کە شما از منافع ملی ارائە می‌دهید، منافع ملی کشوری مانند اوکراین کجا قرار می‌گیرد؟ اگر اصل منافع ملی است، خوب چرا همین منافع ملی اوکراین مورد توجە شما قرار نمی‌گیرد؟ یا اینکە منافع ملی اسم رمز یک گرایش عملا تجاوزکارانە و فاشیستی است کە تنها در پی تحمیل خود بە دیگران است!؟

برای مطالب بیشتر، اینجا کلیک کنید