ایران و آمریکا با آتش‌بس دو هفته‌ای موافقت کردند

دروود بر کیانوش عزیز،
تحشیه ای دیگر.

الان شروع شده اند روایتها از دو طرف درگیر جنگ: همه ما داستانش را میدانیم: «من بودم، حاجی نصرت، تقی پونصد. علی فرصت، آره و اینا خیلی بودیم، کریم آقامون هم بود» ........
همانگونه که دیروز نیز تأکید کردم، آتش ‌بس را نباید به ‌سادگی و با خوش ‌باوری، به‌ مثابه پایان جنگ تعبیر کرد. آتش‌ بس، در ذات خود، نه خاتمه نزاع، بلکه وقفه‌ای حساب ‌شده در دلِ نبردی ناتمام است؛ فرصتی برای برآورد دوباره توانها، برای بازچینی صفوف، برای ترمیم کم و کسریهای لجستیکی، برای تنظیم دوباره مواضع، و در نهایت، دمی کوتاه برای نفس‌گرفتن پیش از آنکه گردباد بعدی برخیزد. آنچه این روزها در شبکه‌های اجتماعی و منبرهای تبلیغاتی جهانی روایت میشود، بیشتر به صحنه‌آرایی شباهت دارد تا به حقیقت. روایتها، اغلب، نه انعکاس واقعیت، بلکه بازتاب آن چیزی‌ هستند که باید دیده شود، نه آنچه واقعاً در حال وقوع است و این همان فاصله‌ای است که همواره میان «نمایش قدرت» و «حقیقت قدرت» وجود دارد؛ فاصله‌ای که تنها با فهم خواسته‌های بنیانی مشارکین اصلی میتوان آن را درک کرد. از همان آغاز، آنچه در باره «تارتوف‌ بازیهای» ترامپ نوشتم، ناظر بر همین اصل بود. درک واقعیت، نه از راه گوش سپردن به شعارها و بلندگوهای مساجد شبکه های اجتماعی، بلکه از راه تمرکز بر خواستهای واقعی و اهداف راهبردی قدرتها ممکن است. باید دید که آمریکا و اسرائیل چه میخواهند، و مهمتر از آن، چگونه در پی تنظیم دوباره کفه‌های ترازوی نظم جهانی‌ هستند؛ یعنی نظمی که در ظاهر میکوشد شاهین ترازو را «پنجاه ـ پنجاه» نشان دهد، اما در باطن، همواره به سوی تثبیت برتری استراتژیکی متمایل است.
اما به نکته‌ای اساسی تر بپردازم؛ نکته‌ای که کمتر کسی درنگی جدی بر آن کرده است.
چرا سیاستمداران، در اغلب موارد، از توضیح شفاف برنامه‌های خود میگریزند؟ چرا سخن آنان غالباً از روی کاغذهایی خوانده میشود که از پیش تنظیم شده‌اند؟ چرا سخنگویان، واسطه تفسیر و بیان میشوند، و چرا واژه‌ها، پیش از آنکه ادا شوند، پالایش و مهار میشوند؟ پاسخ را باید در ماهیت قدرت جست. قدرت، ذاتاً با ابهام زیست میکند؛ زیرا شفافیت کامل، دست قدرت را میبندد، و ابهام، میدان مانور را گسترده میسازد.
سیاستمداری که بی ‌پرده سخن بگوید، در حقیقت، بخشی از قدرت خود را واگذار کرده است؛ زیرا رازداری، همواره یکی از ستونهای اقتدار بوده است. در این میان، استثناهایی نیز دیده میشوند؛ چهره‌هایی که به ‌ظاهر بی ‌واسطه سخن میگویند، بی ‌کاغذ، بی‌ پرده، و بی ‌ملاحظه عین ترامپ. اما همین «بی ‌پروایی ظاهری» نیز میتواند گونه‌ای دیگر از نمایش باشد؛ نمایشی که سادگی را به‌ عنوان ابزار پیچیدگی به کار میگیرد. و اینجاست که مسئله آتش‌ بس، در معنای حقیقی خود، آشکار میشود.
آتش‌ بس، توافق نیست؛ وقفه‌ای برای بازآرایی است. تنفسی است برای ادامه جنگ، نه برای پایان آن. در تاریخ نبردها، آتش‌ بسها اغلب مقدمه فصلهای سخت ‌تر بوده‌اند، نه نقطه پایان آنها. در سطح راهبردی، تمرکز نیروها در یک نقطه، همواره محاسبه هزینه و فایده را دگرگون میکند. همانگونه که شکارچی، وقتی بداند که همه تهدیدها در یک محدوده گرد آمده‌اند، با قاطعیت بیشتری تصمیم میگیرد، قدرتها نیز هنگامی که میدان تهدید را متمرکز ببینند، اراده خود را برای اقدام نهایی تقویت میکنند. اما آنچه از همه اینها اساسی تر است، نقش آگاهی جمعی است. هیچ تحول تاریخی، تنها با اراده قدرتهای بیرونی رقم نمیخورد؛ بلکه آنچه سرنوشت ملتها را تعیین میکند، درجه بیداری و انسجام درونی آنهاست. تاریخ، بارها نشان داده است که ملتهایی که در لحظات حساس، دچار تردید، پراکندگی یا خودفریبی شده‌اند، فرصتهای خود را به دشمنانشان واگذار کرده‌اند. در چنین بزنگاههایی، مسئله اصلی نه فقط شناخت دشمن، بلکه شناخت خود است؛ شناخت ضعفها، ترسها، امیدها، و میزان آمادگی برای ایستادن بر سر آرمانها. زیرا بزرگترین شکستها، نه در میدان نبرد، بلکه در میدان اراده و تصمیم رخ میدهند. جنگها پیش از آنکه با گلوله پایان یابند، در ذهنها آغاز یا شکست میخورند و این همان نقطه‌ای است که هر ملت، ناگزیر باید با آن رو به ‌رو شود. آیا توان ایستادگی دارد؟ آیا میتواند بر تفرقه غلبه کند؟ آیا میتواند از فرصتهای کوتاه، پلی برای آینده‌ای بلند بسازد؟ آیا ما حقیقتاً لحظه‌های تاریخ را میشناسیم، یا همچنان در سایه روایتها و نمایشها سرگردانیم و اگر فردا تاریخ از ما بپرسد که در لحظه تعیین‌کننده چه کردیم، آیا پاسخی خواهیم داشت که شایسته یک ملت باشد، یا تنها سکوتی که بوی فرصتهای سوخته میدهد؟
مسئله کلیدی این است که ایرانیانی که به طور کلّی در سمت و سوی سرنگونی و برچیدن بساط الهی و بازپس گرفتن میهن هستند، تا چه اندازه در این فاصله از قتل عام دیماه تا آتش بس موقّت به این معضل کلیدی پی برده باشند که باید سفت و سخت در کنار «شاهزاده رضا پهلوی» بایستند و با تمام نیرو برای برچیدن پسمانده های فقاهتی و دست نشاندگان صادراتی و رکابداری و متعگی و مزدوری آنها یکپارچه و متّحد همصدا بمانند و هرگز میلیمتری تا به ثمر رسیدن اهدافشان واپس ننشینند؛ وگر نه باقیمانده های گیوتین الهی فرصت به دست خواهند آورد و در نابودی ایران و ایرانیان، هرگز تعلّلی به خود راه نخواهند داد.
شاد زی و دیر زی!
فرامرز حیدریان