مارتو و آدم گلی MARTU VƏ ÇAMIR ADAMI

تعداد مشاهدات: 
433
من آدم گلی کوچولویی هستم که عروسکم کنید؟ قدرت دست هایت غولم کرد.
Mən bir çamır adam cığazam oyuncaq olam? Əlləriyin gücü quleybanı yaratdı məni

 

 

خاپا-خاپدان مارتو-نون یانیندان بیر تپیک دیدی، ایکی مئتیر گئتدی گؤیه، شاپپیلتی ینان دوشدو توز-تورپاغین ایچینه! بیر دومان قالخدی، گؤز-گؤزو گؤرمور. « وای-دده‌م-وای!» سسی قووزاندی.

گون اورتا چاغییدی. او یاریم گون کرپیج کسندن سونرا ایکیندی یئمیینی یئییب بیر آز اوزانمیشدی.

دومان چکیلدی. مارتو گؤزونو آچیب گؤردو، بایاق قاییردیغی «چامیر آدامی»، قولئی-بانی کیمی اونون باشی اوستونده دوروبدور!

- نیه منی وورورسان؟- مارتو دئییب سوروشدو.

 

-آغزی اولان، یئمیه گلیبدیر. آغیز وئریب سن یئمک ده وئر!-  قولئی-بانی دئدی و اونو صئرفانین(سوفره‌نین) یانینا تولازلادی.

مارتو بئل-بوخونو ازیلمیش، ال-آیاغی تیتیره-تیتیره صئرفانی اونا وئردی. او یئمیین آغ-بوزونا باخمامیش، صئرفانی چؤرک ایله آغزینا تپدی. و قالین یئل-توفانلی بیر سسله دئدی:

-نیه منی یاراتدین؟

- شن‌لیک یاراداسان، کیچیک قیزیم اوچون. و اوشاقلارا. شاد یاشاسینلار.- کیشی قورخا-قورخا جاواب وئردی.

- من بیر چامیر آدام جیغازام اویونجاق اولام؟ اللری یین گوجو قولئی-بانی یاراتدی منی. آغلین اولمادی،گوجونو آلما کیمی آتدین گؤیه، منده توتدوم. دئدین به هله هوادا قالاجاق . بئینی بوش‌سان، بئینی بوش. هئچ آلما گؤیده قالار آخماق کیشی؟ سیزه من گلینجیک اولا بیلمره‌م. ترسینه ایندی سیز منیم قولچاغیم سینیز. – قولئی-بانی دئدی.

مارتو اونون ووروشماغینی باشا دوشموردو، دئییب سوروشدو:

- چوخ پیس اخلاغین وار! نیه بئله منی اون کیمی ال‌ییب، موم کیمی اوینادیرسان؟ ساه یئر قالمادی. نیه منی اؤلدورورسن؟ اسیر توتوبسانمی؟ یقین ایستییرسن منیم اوچون دوستاق دا تیکه سن. آخی گوناهیم ندیر، چاره‌م نه؟

-گوناهین، اللرین گوجونو منه وئریب‌سن. سن بیر اوووج چامیری قولئی-بانی ائله دین. من چامیرلیغیم‌دا چوخ راحت ایدیم. چوخ دا سئویملی یاشاییردیم. من سنه بوشلو دئییله‌م، سن منه بوشلوسان. قاچار یولونو دئییم: ات گئیینیب‌سن، چیخارت چامیر گئیین!

- ایستیرسن جانیمی آلاسان. بیر یوللوق دئ، قیر قورتار! میه ات پالتاردیر چیخاردام چامیر گئیه‌م؟ آدامین بیری آدام، باغیشلا، تانری قولئی-بانی، من چوخ غلط داددیم گوجومو سنه وئردیم. آنلامادیم  قولئی-بانی یاراتدم، جانیمی آلسین. بوندان بئله، بو گوجومو هئچ بیر چامیرا زیغا وئرمره‌م، قولئی-بانی اولوب بوینوما مینه. ایستدیک شن‌لیک گتیرک، اؤزوموزه جان آلان گتیردیک. ایه سنین آرپاجا آغلین اولارسا یارادانین بئله اینجیتمزسن . یئره گئده‌سن ده، گؤیه چیخاسان دا، سنی یارادان بو عمی‌دیر.

  - اؤزویون آللاتما، او زامان یارادانیم ایدین کی، سنین اووجوندایدیم. موم کیمی منی اوینادیردین.

ایندی ایسه، سن منیم اووجوم‌داسان. من سنین یارادانینام. اوسته منه‌م، آلتدا سن. سن گؤردویون آغاجلار کورک‌لییه کسیلیبدیر. زامانین سوووشدو.

مارتو دئدی:
- بو جور چوخ چیرکین‌سن. من سنی بزره‌م، رنگ ائله ره‌م، قویارام کورده پیشیب برکییرسن. سن هله یاغیشی تانیمیرسان. یاغیش گلرسه پوزولوب گئدرسن. گل بیر کیچیک چامیر آدامی اول پیشیریم سنی. اوشاقلارا شن‌لیک وئر. ایندی هر شئیی پوزورسان، بیر آز عاغیللی اول. 
-نه سن منی کیچیک ائده بیلرسن، نه ده من اؤزوم. بیه دلی یم اویونجاق اولام. ایندی سیز منیم اویونجاغیم سینیز. نئجه سئویرم ائله ده سنه دون گئی‌دیره‌ جه‌یم. ات پالتارین چیخارت، چامیر پالتار گئی، منیم کیمین.- چامیر آدامی دئدی. 

- سسین هئچ خوش دییل. یئل-توفان کیمی کوفولدورسان، داغ کیم یئرییر‌سن. یاواش-یاواش، چوخ دا گیزلین. و اوچوردوجو. جانیما دوشرکن ییرتدین داغیتدین منی سن. هئچ بیلینمیر نئجه بیر جاناوارسان. انسان سنین الیندن جاناوارا قیسیلیر. ایت گئت گؤزومدن، جهنم اول! دا ها لاب زهله‌می آپاردین ها!

قولئی-بانی اللینی آتدی مارتو-نو توتسون، او اؤزونو آتدی کنارینداکی چایا. سو آپاردی. قولئی-بانی دا اونون دالینجا، گیردی سویا.  سو ایشله‌دی قولئی-بانینین جانینا، نه ایشله‌دی. گؤزویون یوموب آچانا قدر، قولئی-بانینین او بؤیوک هیکلی، بوتون، قار سودا اریین کیمی، اریییب گئتدی.

چار-چامیرین، لئیین ایچینده قادین دئدی:

- دور آیاغا! ائو خاراببین بیری ائو خاراب، آز قالمیشدی بوغولوب اؤله‌سن. بس سن به بو سئلی گؤرموردون؟

-من یاتمیشدیم.- مارتو جاواب وردی.

*

 

کیچیک قیز قولچاق الینده آتیلیب  دوشوب اوخوردو:
ائو بوجاغی بیر گلین
دورد بوجاغی دورد گلین
اولدوز منیم آی سنین
ناردنه یم آی گلین

شن دئیین، شن گولوم
سن دئیین، من گولوم
گلدی گلین، وای گلین
ناردنه یم آی گلین

بالیق سودا شاپیلدار
بالتا داغدا تاپیلدار
گونش منیم آی سنین
ناردنه یم آی گلین.

 

 

 

 

 

 

 

 

A.ELYAR

 

MARTU VƏ ÇAMIR ADAMI

Xapa-xapdan Martu-nun yanından bir təpik dəydi, iki metır getdi göyə, şappıltıynan düşdü toz-torpağın içinə! Bir duman qalxdı, göz-gözü görmür. 
“ Vay-dədəm-vay!” səsi qovzandı.
Gün orta çağıydı. O yarım gün kərpic kəsəndən sonra ikindi yeməyini yeyib bir az uzanmışdı.
 
Duman çəkildi. Martu gözünü açıb gördü, bayaq qayırdığı “çamır adamı”, quleybanı kimi onun başı üstündə durubdur! 
- Niyə məni vurursan?- Martu deyib soruşdu.
-Ağzı olan, yeməyə gəlibdir. Ağız veribsən yemək də ver!-  quleybanı dedi və onu sırfanın(süfrənin) yanına tolazladı.
 
Martu bel-buxunu əzilmiş, əl-ayağı titirə-titirə sırfanı ona verdi. O yeməyin ağ-bozuna baxmamış, sırfanı çörək ilə ağzına təpdi. Və qalın yel-tufanlı bir səslə dedi:
-Niyə məni yaratdın?
- Şənlik yaradasan, kiçik qızım üçün, və uşaqlara. Şad yaşasınlar.- kişi qorxa-qorxa cavab verdi.
- Mən bir çamır adam cığazam oyuncaq olam? Əlləriyin gücü quleybanı yaratdı məni . Ağlın olmadı, gücünü alma kimi atdın göyə, mən də tutdum. Ağlın olmadı, dedin bə hələ havada qalacaq. Beyni boşsan, beyni boş. Heç alma göydə qalar axmaq kişi? Sizə mən gəlincik ola bilmərəm. Tərsinə indi siz mənim qolçağımsınız. – quleybanı dedi.
 
Martu onun vuruşmağını baş düşmürdü, deyib soruşdu: 
- Çox pis əxlağın var! Niyə belə məni un kimi ələyib xəmirimi tutursan? Sah yer qalmadı. Niyə məni öldürürsən? Əsir tutubsanmı? Yəqin istəyirsən mənim üçün dustaq da tikəsən. Axı günahım nədir, çarəm nə?
 
-Günahın, əllərin gücünü mənə veribsən. Sən bir ovuc çamırı quleybanı elədin. Mən çamırlığımda çox rahat idim. Çox da sevimli yaşayırdım. Mən sənə boşlu deyiləm, sən mənə boşlusan. Qaçar yolunu deyim: Ət geyinibsən, çıxart çamır geyin!
 
- İstirsən canımı alasan. Bir yolluq de, qır qurtar! Məyə ət paltardır çıxardam çamır geyəm? Adamın biri adam, bağışla, tanrı quleybanı, mən çox qələt daddım gücümü sənə verdim. Anlamadım quleybanı yaratdım, canımı alsın. Bundan belə, bu gücümü heç bir çamıra zığa vermərəm ki, quleybanı olub boynuma minə. İstədik şənlik gətirək, özümüzə can alan gətirdik. Əyə sənin arpaca ağlın olsa yaradanıyın belə incitməzsən. Yerə gedəsən də, göyə çıxasan da, səni yaradan bu əmidir.
 
  - Özüyün allatma, o zaman yaradanım idin ki, sənin ovcundaydım. Mum kimi məni oynadırdın. İndi isə, sən mənim ovcumdasan. Mən sənin yaradanınam. Üstə mənəm, altda sən. Sən gördüyün ağaclar kürəkliyə kəsilibdir. Zamanın sovuşdu.
Martu dedi:‭
‬-‭ ‬Bu cür çox çirkinsən.‭ ‬Mən səni bəzərəm,‭ ‬rəng elərəm,‭ ‬qoyaram kürədə pişib bərkiyərsən.‭ ‬Sən hələ yağışı tanımırsan.‭ ‬Yağış gələrsə pozulub gedərsən.‭ ‬Gəl bir kiçik çamır adamı ol‭ ‬pişirim səni.‭ ‬Uşaqlara şənlik ver.‭ ‬İndi pozucusan,‭ ‬bir az ağıllı ol.
-Nə sən məni kiçik edə bilərsən,‭ ‬nə də mən özüm.‭ ‬Bəyə dəliyəm oyuncaq olam.‭ ‬İndi siz mənim‭ ‬Oyuncağımsınız.‭ Necə sevirəm elə də sənə don geydirəcəyəm.‮ ‬Ət paltarın çıxart,‭ ‬çamır paltar gey,‭ ‬mənım kimin.-‭ ‬Çamır adamı dedi.
 
- Səsin heç xoş dəyil. Yel-tufan kimi kufuldursan, dağ kim yeriyirsən. Yavaş-yavaş, çox da gizlin. Və uçurducu. Canıma düşərkən yırtdın dağıtdın məni sən. Heç bilinmir necə bir canavarsan. İnsan sənin əlindən canavara qısılır. İt get gözümdən, cəhənnəm ol! Da ha lab zəhləmi apardın ha!
 
Quleybanı əllini atdı Martu-nu tutsun, o özünü atdı kənarındakı çaya. Su apardı. Quleybanı da onun dalınca, girdi suya. Qadasını alım suyun, işlədi quleybanının canına, nə işlədi! Gözüyün yumub açana qədər, quleybanının o böyük heykəli, bütün, qar suda əriyən kimi, əriyib getdi.
 
Çar-çamırın, leyin içində qadın dedi:
- Dur ayağa! Ev xarabın bir ev xarab, az qalmışdı boğulub öləsən. Bəs sən bə bu seli görmürdün? 
-Mən yatmışdım.-Martu cavab verdi.
 
*
 
 
 
Kiçik qız qolçaq əlində atılıb düşüb oxurdu:
 
Ev bucağı bir gəlin
 
Dörd bucağı dörd gəlin
 
Ulduz mənim ay sənin
 
Nar dənəyəm ay gəlin.
 
 
Şən deyin, şən gülüm
 
Sən deyin, mən gülüm
 
Gəldi gəlin, vay gəlin
 
Nar dənəyəm ay gəlin.
 
 
Balıq suda şappıldar
 
Balta dağda tappıldar
 
Günəş mənim ay sənin
 
Nar dənəyəm ay gəlin.

 

 

 

مارتو و آدم گلی

 

ناگهان لگدی به پشت مارتو خورد که دومتر به هوا رفت و به میان گرد و خاکها افتاد! مهی از غبار برخاست که چشم کار نمی کرد. فریاد«وای ده ده م، وای!»- ای وای-بلند شد.

ظهر بود. او بعد از نیم روز خشت زنی، خسته و کوفته، ناهارش را خورده و روی زمین دراز کشیده بود.
مه غبار فرونشت . مارتو چشمهایش را گشود. دید آن «آدم گلی»، که قبل از ناهار درست کرده بود، چون غولی بر بالای سرش ایستاده است!
پرسید:
- چرا منو میزنی؟
آدم گلی گفت:
- آن که دهان دارد برای خوردن آمده است. دهان دادی، غذاهم بده!
و او را به کنار سفره پرت کرد. مارتو با بدنی خورد و خمیر، ترسان و لرزان، سفره غذا را به او داد. «آدم گلی غول آسا» بدون اینکه به غذا نگاهی بیاندازد سفره را توی دهانش چپاند. و با صدای کلفتی که همراه باد و توفان بود گفت:

- چرا منو  ساختی؟
مارتو با ترس جواب داد:
-  شادی بیاری. برای دخترک ام. و بچه ها. زندگی شادی داشته باشند.

آدم گلی گفت:
- من آن آدم گلی کوچولویی هستم که شما عروسکم کنید؟ قدرت دست هایت غولم کرد. عقل نداشتی، قدرت ات را چون سیب بالا انداختی من هم گرفتم. خیال کردی آن روی هوا می ماند. مغزت خالی ست. خالی و خالی. احمق، هیچ سیب روی هوا می ماند؟ نمی توانم برای شما عروسک باشم. برعکس شما عروسک من هستید.

مارتو از دعوای او سر در نمیاورد گفت و پرسید:
- اخلاق بدی داری. چرا مثل آراد الک ام میکنی، و مثل موم، توی دستت، بازی ام می دهی؟ جای سالمی در تن ام نمانده، چرا من را میکشی؟ اسیر گیر آوردی؟ حتماً میخواهی برایم زندان هم بسازی. آخر گناه من چیست؟ چاره ام کدام است؟

-گناه تو: قدرت دستهایت را به من دادی. از یک مشت گل، غولی ساختی. من در گل بودنم خیلی راحت بودم، و دوست داشتنی هم زندگی میکردم. بدهکار تو نیستم. تو به من بدهکاری. راه نجاتت را بگویم: گوشت پوشیده ای، درش بیار و گل بپوش!

- میخواهی جانم را بگیری، بگو و راحتم کن. مگر گوشت لباس است که دربیارم و گل بپوشم؟ آدم حسابی، ببخشید غول-خدا، من خیلی غلط کردم قدرتم را به تو دادم. نفهمیدم غول درست میکنم جانم را بگیرد. دیگر این قدرت را به هیچ گل و لایی نمی دهم. که غولی بشود و برگردنم  بنشیند. خواستیم شادی بیاریم، عزراییل آوردیم. اگر تو به اندازه یک جو عقل داشته باشی، سازنده خودت را اذیت نمی کنی. پایین بروی، بالا بروی، سازنده تو این عموست.

- خودت را گول نزن. آن موقع سازنده من بودی که در مشت تو بودم و مثل موم با من بازی میکردی. حالا، تو در چنگ منی. من سازنده توام. در بالا من هستم و در پایین تو. آن درختانی که تو دیده بودی پارو شده اند. دوره ی تو گذشت و تمام شد.

مارتو گفت:
- تو این جوری خیلی زشتی. من ترا آرایش میکنم، رنگ ات میزنم. می گذارم در کوره بپزی و سفت شوی. هنوز باران را نمی شناسی. باران که بیایید له می شوی از بین میری. بیا آدم گلی کوچولویی باش که بپزم ات.  برای بچه ها شادی بیاری. حالا تو همه چیز را خراب می کنی. کمی عاقل باش.
 
آدم گلی جواب داد:
- نه تو می توانی من را کوچک کنی، و نه خودم می توانم. مگر دیوانه ام که خودم را عروسک کنم. حالا شما عروسک من هستید.
آنطور که میخواهم لباس تن ات میکنم.  لباس گوشتی را دربیار،  لباس گلی به تن ات کن. مثل من.

-صدایت هیچ خوب نیست. چون باد و توفان  هو-هو میکنی. چون کوه راه میری. ورجه-ورجه. پنهان. و ویرانگر. از وقتی که به جانم افتادی، لت و پارم کردی. هیچ معلوم است تو چه جانوری هستی؟ انسان از دست تو به جانور پناه می برد. گم شو، از جلوی چشمم! برو به جهنم. پاک  حوصله ام را سربردی.

آدم گلی ، دست برد مارتو را بگیرد. او خود را به رودخانه ای که در کنارش بود انداخت. و رفت. غول هم به دنبال اش  وارد آب شد.
آب به تن آدم گلی نفوذ کرد. تا چشم بهم بزنی هیکل عظیم اش، چون برف در آب، ذوب شد و رفت.

در میان گل و لای، زن گفت:
-بلند شو، خانه خراب، بلند شو! کم مانده بود غرق بشوی. پس تو سیل را ندیدی؟
مارتو جواب داد:
- من خوابیده بودم.

*

دخترک عروسک در دست میرقصید و میخواند:

یک گوشه اتاق، یک عروسک
چهار گوشه اش، چهار عروسک
ستاره از آن من، ماه از آن تو
دانه ی انارم ، آی عروسک.

شاد بگو، شاد بخندم
تو نق بزن، من بخندم
عروسک رسید، وای عروسک!
دانه انارم، آی عروسک!

ماهی در آب چلپ-چلوپ میکند
گلنگ در کوه تاپ-تاپ میکند
خوشید از آن من، ماه از آن تو
دانه ی انارم آی عروسک.

 

داستان کوتاه :

1
BÜRC-برج
http://www.iranglobal.info/node/64891

2
نوخ سر Nuxsər
http://www.iranglobal.info/node/64973

3
Göy qurşağı رنگین کمان
http://www.iranglobal.info/node/65081

4
آینه GÜZGÜ
http://www.iranglobal.info/node/65094

5

ÖPÜŞ-بوسه
http://www.iranglobal.info/node/65443

6
NİNTU, ARZULAR VURĞUNU نین تو، دلباخته آرزوها

http://www.iranglobal.info/node/65613

7
مارتو و آدم گلی MARTU VƏ ÇAMI ADAMI

http://www.iranglobal.info/node/65670

 

انتشار از: 

         

 

نظردهی با فیسبوک: